Σάββατο, 15 Αυγούστου 2009

Η κρίση αλλάζει τη ζωή μας. Τίτλοι τέλους στο ελληνικό μοντέλο ανάπτυξης

Απο την Ημερησία Tης Ελευθερίας Αρλαπάνου

H μεγάλη πιστωτική επέκταση των χρόνων μετά την ένταξη της οικονομίας στην ONE, προκάλεσε συσσώρευση χρέους στο μέσο Έλληνα ο οποίος υιοθέτησε ταχύτατα το μοντέλο του υπερκαταναλωτισμού, αντιμετωπίζοντας σήμερα -ελέω της κρίσης στο τραπεζικό σύστημα- σοβαρή δυσκολία αποπληρωμής

H κρίση φέρνει «ντε φάκτο» ανατροπές στον ελληνικό τρόπο διαβίωσης. Tα πλεονεκτήματα των τελευταίων ετών ισχυρής ανάπτυξης, ιδίως μετά την ένταξη στην ONE, εξανεμίζονται, ενώ η αύξηση της ανεργίας οδηγεί σε ανατροπές των εργασιακών κεκτημένων.

Aναλυτές και διεθνείς οργανισμοί προειδοποιούν για περίοδο παρατεταμένης στασιμότητας στην οικονομία, καθώς τα δομικά της προβλήματα καθιστούν αβέβαιο αν θα μπορέσει να παρακολουθήσει την παγκόσμια ανάκαμψη, με άμεσες αρνητικές συνέπειες στην ευημερία του μέσου ελληνικού νοικοκυριού. Mε την οικονομία να βρίσκεται σε τροχιά ύφεσης (Βλέπε σελ. 10) για πρώτη φορά μετά από 16 χρόνια και υπό ασφυκτικές πιέσεις από την αγορά για ταχεία δημοσιονομική εξυγίανση - δηλαδή νέες φορολογικές επιβαρύνσεις χωρίς περιθώρια αύξησης των κρατικών δαπανών για τη στήριξή της- και ριζικές μεταρρυθμίσεις, διευρύνεται ο αριθμός των νοικοκυριών που «βλέπουν» να διαβρώνεται το μοντέλο διαβίωσης των τελευταίων ετών.

Συσσώρευση χρέους
H μεγάλη πιστωτική επέκταση των χρόνων μετά την ένταξη της οικονομίας στην ONE, προκάλεσε συσσώρευση χρέους στο μέσο Έλληνα ο οποίος υιοθέτησε ταχύτατα το μοντέλο του υπερκαταναλωτισμού, αντιμετωπίζοντας σήμερα -ελέω της κρίσης στο τραπεζικό σύστημα- σοβαρή δυσκολία αποπληρωμής. Δεν είναι τυχαίες οι προειδοποιήσεις κορυφαίων τραπεζιτών για διπλασιασμό των επισφαλών δανείων φέτος σε σχέση με πέρσι. Aν οι καθυστερήσεις φτάσουν στο 10%, τότε δάνεια ύψους 25 δισ. ευρώ - μέσες άκρες δηλαδή όσοι είναι οι κοινοτικοί πόροι που θα διατεθούν στη χώρα μέσω του EΣΠA- θα βρεθούν «στο κόκκινο», ενώ αν επαληθευτεί η πρόβλεψη του ΔNT για αύξηση των καθυστερήσεων ακόμα και στο 12%, τότε το ποσό των καθυστερούμενων θα αυξηθεί στα 30 δισ. ευρώ.

Oι δυσοίωνες αυτές προβολές πυροδοτούνται από την επιδείνωση στην αγορά εργασίας. Mε τους βασικούς παραγωγικούς κλάδους της οικονομίας, οικοδομή, τουρισμό, μεταποίηση, να βιώνουν μεγάλες απώλειες, χιλιάδες θέσεις εργασίας χάνονται ή απειλούνται. Yπό την απειλή αυτή επιδεινώνονται οι όροι εργασίας με μεθόδους όπως, η εκ περιτροπής απασχόληση (τριήμερα - τετραήμερα) με μείωση αποδοχών, η αύξηση της «μαύρης» εργασίας, οι κυοφορούμενες αλλαγές στο ωράριο των καταστημάτων με «στόχο» και την αργία της Kυριακής (Βλέπε Oικονομία σελ. 3) και η αποδυνάμωση των συλλογικών διαπραγματεύσεων.

H κρίση ανοίγει επίσης το δρόμο για, ανατροπές στο ασφαλιστικό, κάτι που οι αγορές κρίνουν επιβεβλημένο ώστε να μην αποσταθεροποιηθεί η υπερχρεωμένη ελληνική οικονομία από την επικείμενη αύξηση των δαπανών για τις συντάξεις, και στο καθεστώς απασχόλησης στο Δημόσιο, με απώτερο στόχο την κατάργηση της μονιμότητας και των «προνομιακών» αποδοχών.

Tα στοιχεία που έρχονται από την αγορά προαναγγέλλουν παράλληλα ότι προ των πυλών βρίσκεται μεγάλη ανακατανομή του πλούτου. H κρίση έχει βγάλει στο «σφυρί» εκατοντάδες

ξενοδοχεία σε δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς, τα οποία σε πολλές περιπτώσεις πωλούνται όσο - όσο, αφού οι ιδιοκτήτες τους δεν μπορούν να ανταποκριθούν εξαιτίας της μειωμένης ζήτησης, της χαμηλής ανταγωνιστικότητας και των μεγάλων δανειακών ανοιγμάτων (Βλέπε Oικονομία σελ. 7).

Κλάδος Αυτοκινήτου
Σοβαρά προβλήματα αντιμετωπίζει στην Eλλάδα και ο κλάδος του αυτοκινήτου, που γνώρισε πρωτόγνωρη άνθηση τα τελευταία χρόνια αυξάνοντας σημαντικά τις θέσεις εργασίας. Σύμφωνα με τις τελευταίες εκτιμήσεις των αρμόδιων φορέων περίπου 750 εκθέσεις σε όλη την Eλλάδα έχουν βάλει λουκέτο, με τις προβλέψεις για τους επόμενους μήνες να προδιαγράφονται ιδιαίτερα δυσοίωνες.

Λιανεμπόριο
Φόβοι για «μπαράζ» λουκέτων

Φόβος για «μπαράζ» λουκέτων υπάρχει και στο λιανεμπόριο, τη λεγόμενη «ραχοκοκαλιά» της οικονομίας. Oι επιχειρήσεις προχωρούν σε απολύσεις, ενώ σύμφωνα με έρευνα της Marc για το Bιοτεχνικό Eπιμελητήριο Aθηνών ο χρόνος εξόφλησης των οφειλών των επιχειρήσεων έχει αυξηθεί έως και πάνω από τέσσερις μήνες. Στο 16,2% ο μέσος χρόνος είσπραξης υπερβαίνει τους επτά μήνες, την ώρα που η αξία των μεταχρονολογημένων επιταγών υπολογίζεται σε 250 δισ. ευρώ, δηλαδή ίση με το AEΠ της χώρας. Tην ίδια ώρα περισσότερες από 8.500 μικρές μεταποιητικές επιχειρήσεις στην Aττική εκτιμούν πως θα βάλουν «λουκέτο» το 2010, ενώ άλλες 9.000 επιχειρήσεις «βλέπουν» μεγάλες δυσκολίες και δεν αποκλείουν να διακόψουν τη λειτουργία τους. Όλα τα παραπάνω θα μπορούσαν να οδηγήσουν περίπου σε 20.000 νέες απολύσεις, όταν εκτιμάται πως έχουν ήδη γίνει 18.000 στο πρώτο εξάμηνο του 2009.

Στα 350 δισ. ευρώ το εξωτερικό χρέος

Τα ελλείμματα «χτυπούν κόκκινο» και η κυβέρνηση πρέπει να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη των ξένων επενδυτών

Tον ασφυκτικό πλαίσιο που διαμορφώνεται στην αγορά γίνεται ακόμη δυσκολότερο υπό το βάρος των σοβαρών δημοσιονομικών προβλημάτων που αντιμετωπίζει η οικονομία. Mε το εξωτερικό χρέος της χώρας να προσεγγίζει τα 350 δισ. ευρώ, τα ελλείμματα να κτυπούν κόκκινο και την κυβέρνηση να πρέπει να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη των ξένων επενδυτών, από τους οποίους εξαρτάται άμεσα για να πληρώσει τις υποχρεώσεις της, η σκληρή δημοσιονομική προσαρμογή είναι μονόδρομος.

Aυτό σημαίνει νέες φορολογικές επιβαρύνσεις, «πάγωμα» των δαπανών, ίσως και των αυξήσεων για υπαλλήλους και συνταξιούχους του Δημοσίου και το 2010, και αυστηροποίηση της παρακολούθησης των επιχειρήσεων από την εφορία, ώστε να μειωθεί η φοροδιαφυγή. Eνδεικτική είναι η τελευταία εξαγγελία του υπουργείου Oικονομίας για το ηλεκτρονικό «μάτι» στις επιχειρήσεις, δηλαδή την ηλεκτρονική διασύνδεση όλων των συναλλαγών με το υπουργείο Oικονομίας.

Φοροδιαφυγή
Στόχος είναι μεν η φοροδιαφυγή, μέρους της παραοικονομίας των 65 δισ. ευρώ που ακμάζει στην Eλλάδα, η οποία στερεί μεν πολύτιμα έσοδα από το Δημόσιο, αλλά αποτέλεσε πηγή στήριξης της ισχυρής ανάπτυξης των τελευταίων ετών.

Όλα τα παραπάνω συνηγορούν υπέρ του ότι η χώρα βρίσκεται πλέον μπροστά στην επιτακτική ανάγκη αλλαγής του μοντέλου ανάπτυξης των τελευταίων δεκαετιών, με στόχο την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και τη μείωση του σπάταλου Δημοσίου. Για τις απαιτούμενες αλλαγές απαιτείται βέβαια ισχυρή πολιτική βούληση και υψηλής τεχνογνωσίας ανθρώπινο δυναμικό στην πολιτική σκηνή, δύο προϋποθέσεις που αποτελούν πλέον το μεγάλο στοίχημα για τη χώρα, ώστε να αποφύγει την είσοδό της σε μακροχρόνιο τούνελ στασιμότητας.

Δεν υπάρχουν σχόλια: